Monthly Archives: June 2017

When Cain killed Abel

The story of Cain and Abel in the book of Genesis, of the children of Adam and Eve and of the first murder/fratricidal recorded in the human history, is a point of reference in the human nature. Cain was the first biblical murderer and at the same time a fratricidal, who killed his younger brother Abel out of jealousy for the approval that God showed to his brother.

Whether we talk about actual events or symbolic stories, the bottom line is that from the beginning (and again, beginning could be the beginning of human history from the bible or the symbolic beginning of man, his birth and early stages of development) man shows destructive drives in his nature.

Family tragedies can take many shapes. In Genesis God/father rewards Abel’s sacrifice something He didn’t do for Cain. Feeling the father’s injustice, Cain reacts. The ‘primary man’, like the child in the early stages, has no internal restrictions. Therefore, acting impulsively, Cain kills the person God showed preference to and in this way takes his revenge to his God/father.

Usually parents are ignorant of their children’s aggressive impulses and feelings. The birth of a sibling always brings an intense emotional reaction to the older child of the family. Often parents express their worries to me of such reactions in their child. The answer that I give is that they should be worried when their older child shows indifference or has a very positive reaction towards the new member of the family. If feelings of jealousy and aggressiveness are the expected emotional reactions a child should have with the birth of a sibling then the question is what happens to these feelings in the indifferent child? These are questions every parent should have

I wouldn’t want to transfer the wrong messages here. Any form of aggressive action against the younger sibling should be condemned from the parent. In psychoanalysis we learn that all kinds of feelings are acceptable. The message I sent to my three year old daughter when her sister was born was clear, “You don’t have to love your sister, but you will have to accept her.” These kinds of messages have more indirect messages that the child needs to hear. What I was indirectly transferring to my daughter was, “It is acceptable not to love your sister, it is even acceptable to hate her, but she is here to stay in this family.” Many children have the fantasy (and wish) that the little person who suddenly appeared in the house would go back to the family that he/she came from. Probably and naturally, the older sibling would hate his/her parents also since they are responsible for the new person that just doesn’t go away. The dethronement of the king is never easy.

I shouldn’t also give the impression that my daughter was never acting out aggressively towards her sister. It’s important to handle such behaviours with patience and love but on the other hand the message that aggressive actions are not acceptable should be solid. One of man’s biggest achievements in his early development is the postponement of his impulses that push for action. This is one of the “traumas” of civilized man but without it we wouldn’t differ much from other animals.

Family tragedies are part of life. Stories like that of the fratricidal Cain, the patricide Oedipus, the rebellious Prometheus, and many others, have been kept alive over the centuries because they touch the unconscious of each one of us. They depict fantasies and wishes well hidden and repressed. If we as parents accept our children’s negative and aggressive feelings as something normal and healthy to have together with all kinds of other feelings, then the most probable outcome would be that the intensity of those feelings would slowly start to weaken. Otherwise, if our kids get the message that their feelings are unacceptable, then those feelings would most likely be repressed and that’s when problems start. It would be a matter of time when symptoms in various forms start to appear. The worse outcome would be to create a character that buries deep any “unacceptable” feelings. That’s a recipe for mental disaster.

 

Τα όνειρα και η σημασία τους

Για την ερμηνεία των ονείρων πολλές είναι οι θεωρίες που αναπτυχθήκαν, ειδικά στον χώρο της ψυχανάλυσης.  Εντούτοις, η θεωρία του Φρόιντ για την ανάλυση των ονείρων υπερίσχυσε. Παρόλο που το βιβλίο του «Η Ερμηνεία των Ονείρων» εκδόθηκε το 1899, ο Φρόιντ προτίμησε να γραφτεί η χρονολογία 1900, θέλοντας έτσι το βιβλίο του να σημαδέψει την εισαγωγή στον 20ο αιώνα. Το έργο αυτό θεωρείται από πολλούς ωs η πιο σημαντική δουλειά του Φρόιντ, καθώς επίσης και η αφετηρία για την θεωρία της ψυχανάλυσης και του ασυνειδήτου.

Ο Φρόιντ χαρακτήρισε τα όνειρα ως τον βασιλικό δρόμο προς το ασυνείδητο. Για τον ίδιο τα όνειρα αντιπροσωπεύουν εκπληρωμένες επιθυμίες (στις πλείστες φορές ασυνείδητες). Η επιθυμία είναι η κινητήρια δύναμη για την δημιουργία των ονείρων. Ωστόσο, οι επιθυμίες αυτές είναι δύσκολο να διαπιστωθούν καθώς είναι καλά μεταμφιεσμένες μέσα από διάφορους μηχανισμούς. Οι επιθυμίες στα όνειρα είναι πιο εύκολο να τις εντοπίσουμε σε όνειρα παιδιών, των οποίων τα όνειρα τις πλείστες φορές παρουσιάζουν ξεκάθαρα τις επιθυμίες τους εκπληρωμένες και αυτό διότι οι ψυχικές διαδικασίες στα παιδιά δεν είναι τόσο περίπλοκες όπως στους ενήλικες. Υπάρχουν φυσικά και εξαιρέσεις τόσο στα παιδιά που μπορεί να παρουσιάσουν περίπλοκα όνειρα αλλά και σε ενήλικες οι οποίοι μπορεί να δουν όνειρα ξεκάθαρα με βρεφικό χαρακτήρα. των οποίων οι επιθυμίες παρουσιάζονται καθαρά στο όνειρο.

Ο Φρόιντ είπε για τα όνειρα ότι είναι σημαντικό να διαχωρίσουμε το όνειρο στο εμφανές περιεχόμενο (manifest content), και το κρυμμένο περιεχόμενο (latent content). Το εμφανές περιεχόμενο είναι το όνειρο που θυμόμαστε όταν ξυπνήσουμε και είναι ένα καλά μεταμφιεσμένο παράγωγο του κρυμμένου περιεχομένου το οποίο περιεχόμενο αντιπροσωπεύει τις ασυνείδητες σκέψεις και επιθυμίες. Αφού αυτές οι ασυνείδητες  σκέψεις και επιθυμίες είναι απαγορευμένες, θα περάσουν από αυτό που ο Φρόιντ ονόμασε λογοκρισία, θα διαστρεβλωθούν για να μην είναι κατανοητές (ακόμη και στα όνειρα) και θα πάρουν την μορφή του ονείρου που ξέρουμε.

Έτσι όταν ο Φρόιντ αμφισβητήθηκε για την θέση του ότι τα όνειρα αφορούν επιθυμίες με επιχείρημα ότι ορισμένα όνειρα δεν είναι καθόλου ευχάριστα, ανάφερε απλά ότι ο λόγος για αυτά τα δυσάρεστα όνειρα είναι αποτέλεσμα τής λογοκρισίας. Τις πλείστες φορές το τι παρουσιάζεται στα όνειρα μας δεν έχει σχέση με αυτό που μπορεί η λογική μας να συμπεράνει. Αν προσπαθήσουμε να βγάλουμε συμπεράσματα απλά με το τι μας παρουσιάζεται στα όνειρα μας(εμφανές περιεχόμενο), το πιο πιθανό είναι να καταλήξουμε σε μια λανθασμένη εικόνα από αυτή που πιθανό να υπάρχει στο κρυμμένο περιεχόμενο.

Το όνειρο χρησιμοποιεί διαφόρους μηχανισμούς για να διαστρεβλώσει το ασυνείδητο περιεχόμενο, οι κυριότεροι των οποίων είναι:

  • Συμπύκνωση (condensation). Ένα αντικείμενο στο όνειρο μπορεί να έχει σύνδεση με πολλές και διάφορες σκέψεις, ιδέες, και επιθυμίες. Γι’αυτό όπως αναφέρει ο Φρόιντ (1900) τα περιεχόμενα των ονείρων είναι σύντομα, λιγοστά, και λακωνικά σε σύγκριση με την εμβέλεια και πληθώρα των ασυνειδήτων περιεχομένων του ονείρου.
  • Εκτόπισμα (displacement). Αδιάφορα πρόσωπα ή αντικείμενα μπορεί να παρουσιαστούν στο όνειρο τα οποία απλά αποτελούν έναν εκτοπισμό του ατόμου ή του αντικειμένου που παρουσιάζεται στο κρυμμένο (ασυνείδητο) περιεχόμενο.
  • Αντιπροσώπευση (representation). Σκέψεις και ιδέες μεταφράζονται σε εικόνες που αποτελούν τα όνειρα μας.
  • Συμβολισμός (symbolism). Διάφορα σύμβολα στα όνειρα μπορεί να αντικαθιστούν άτομα, ιδέες, πράξεις ή σκέψεις.

Στην θεραπεία ο Φρόιντ χρησιμοποιούσε τα όνειρα των πελατών του με τον ίδιο τρόπο που χειριζόταν τα συμπτώματα τους. Με την παρουσίαση κάποιου ονείρου από τον αναλυόμενο, ο Φρόιντ του ζητούσε να πει οποιεσδήποτε σκέψεις και συναισθήματα μπορούσε να συνδέσει εκείνη τη στιγμή. Με αυτό τον τρόπο ο Φρόιντ έφτασε πολλές φορές σε συμπέρασμα για το τι περιέχει το κρυμμένο περιεχόμενο των αναλυόμενων του.

Στη ψυχανάλυση σήμερα η τεχνική για την ερμηνεία των ονείρων λίγο έχει αλλάξει από αυτήν που έθεσε ο Φρόιντ. Ωστοσο καποιες σχολες εχουν παει ένα βήμα πιο περα. Η σχολη του Modern Psychoanalysis έχει θέσει ερωτήματα κατά πόσο η τεχνική του Φρόιντ στην ποια οι συνδέσεις που κάνει ο αναλυόμενος μπορούν να μας οδηγήσουν εξολοκλήρου στο ασυνείδητο. Οι συνδέσεις του αναλυόμενου έχουν να κάνουν με τις δικές του συνειδητές σκέψεις, αναμνήσεις και συναισθήματα. Τι γίνετε όμως με κάποιο όνειρο το περιεχόμενο του οποίου έχει σχέση με βρεφικές εμπειρίες, στις οποίες δεν υπήρχε ακόμη αναπτυχθεί ο λόγος? Πως μπορούν αυτές οι εμπειρίες να ρηματοποιηθούν από τον αναλυόμενο αφού οι λέξεις απλά δεν υπήρχαν? Η σχολή του Modern Psychoanalysis αναφέρει ότι τέτοια όνειρα αντιπροσωπεύουν αυτό το οποίο δεν έχει οργανωθεί σε γλώσσα. Οι Spotnitz & Meadow (1995) αναφέρουν ότι για να μάθουμε περισσότερα για τα βαθιά στρώματα του ασυνειδήτου χρησιμοποιούμε το εμφανές περιεχόμενο του ονείρου σε συμβολικό επίπεδο, αφού οι συνδέσεις που μπορεί να κάνει ο αναλυόμενος είναι περιορισμένες σε αυτό που θέλει ο αναλυόμενος να ανακαλύψει και να φέρει στην συνείδηση. Οι ψυχαναλυτές του Modern Psychoanalysis θεωρούν χρησιμότερο να αντιληφθούν το εμφανές περιεχόμενο του ονείρου ως μια συμβολική έκφραση του ασυνειδήτου νοήματος στο οποίο πρωταρχικές φαντασιώσεις αναμένουν την οργάνωση τους σε γλώσσα.